Persoonlijke groei

Misschien ben je vaak streng voor jezelf, pas je je aan anderen aan of weet je vooral wat er beter moet. Zelfliefde betekent niet dat je altijd tevreden bent met jezelf. Het begint eerder bij aandacht voor wat je voelt, nodig hebt en belangrijk vindt. Je kunt daar stap voor stap aan werken, op een manier die past bij je leven. Zelfcompassie, grenzen herkennen en rustig terugkijken op je dag kunnen daarbij helpen.

Wat betekent zelfliefde in het dagelijks leven?

Zelfliefde is geen voortdurend positief gevoel en ook geen eis om jezelf altijd mooi, sterk of succesvol te vinden. Het kan betekenen dat je je behoeften serieus neemt, jezelf niet reduceert tot een fout en steun zoekt wanneer iets zwaar voelt. Het Trimbos-instituut noemt een positief zelfbeeld, persoonlijke ontwikkeling en weten wat je kunt doen als je niet goed in je vel zit als onderdelen van de persoonlijke component van mentale gezondheid, in zijn uitleg over mentale gezondheid.

Een verwant begrip is zelfcompassie: vriendelijker en begripvoller reageren op jezelf wanneer je het moeilijk hebt, zonder problemen te ontkennen. De Nederlandse website Zelfcompassie.nl beschrijft dit aan de hand van mildheid, gedeelde menselijke ervaringen en aandacht voor wat je op dat moment voelt. Je hoeft daarvoor niet elke gedachte positief te maken; je kunt beginnen met jezelf niet onnodig af te wijzen.

Welke kleine gewoontes passen bij jou?

Er is geen vaste methode die voor iedereen werkt. Kies een aanpak die aansluit bij wat je op dit moment nodig hebt:

• Wil je jezelf beter begrijpen? Schrijf een paar zinnen op over wat je bezighoudt en welke situaties je energie geven of kosten. Met journaling beginnen kun je daarvoor een eenvoudig moment of format kiezen.
• Ben je vooral streng in je hoofd? Probeer je gedachten op te merken en ze te toetsen: weet je zeker dat ze kloppen, of ben je jezelf aan het afrekenen op één moment? Een kleine oefening voor meer zelfvertrouwen kan helpen om aandacht te geven aan wat je al doet en aankunt.
• Merk je dat je vaak over je eigen grenzen gaat? Sta stil bij wat je wilt, waar je tegen opziet en wat je nodig hebt om je antwoord duidelijk te maken. Je grenzen herkennen kan beginnen met één situatie waarin je normaal automatisch instemt.
• Wil je meer oog hebben voor wat wél goed gaat? Noteer iets kleins dat je waardeerde aan je dag. Een dankbaarheidsjournal bijhouden hoeft niet te betekenen dat je moeilijke gevoelens wegduwt.
• Zoek je een concreet rustmoment? Kies een haalbare handeling die zorgzaam voelt, zoals even pauzeren of aandachtiger luisteren naar wat je nodig hebt. Bij dagelijkse zelfliefde oefenen kun je ideeën vinden om zo’n moment vorm te geven.

Hoe maak je er een haalbare eerste stap van?

Kies niet meteen vijf gewoontes. Begin met één situatie waarin je jezelf vaker wilt steunen. Bijvoorbeeld wanneer je een fout maakt, een verzoek krijgt waar je over twijfelt of aan het einde van een drukke dag merkt dat je geen ruimte voor jezelf hebt.

Je kunt het eenvoudig houden:

1. Merk op wat er gebeurt. Wat voel je, wat zeg je tegen jezelf en wat heb je nodig?
2. Kies een kleine reactie. Stel een vraag, schrijf iets op, neem een korte pauze of vraag iemand om steun.
3. Herhaal alleen wat werkbaar voelt. Een routine hoeft niet dagelijks of perfect te zijn om bruikbaar te zijn.

Thuisarts noemt bij lichte psychische klachten onder meer regelmatig leven, bewegen en ontspannen, praten over je gevoel en gedachten opschrijven als mogelijkheden; de adviezen zijn geen belofte dat klachten vanzelf verdwijnen. Lees de informatie van Thuisarts over lichte psychische klachten als je ook met zulke klachten te maken hebt.

Hoe merk je of een aanpak bij je past?

Vraag jezelf na een tijdje af: helpt dit me beter te zien wat ik nodig heb? Voelt de gewoonte haalbaar, of is ze een nieuwe maatstaf geworden waaraan je moet voldoen? Je hoeft niet elke dag vooruitgang te voelen. Let liever op kleine veranderingen, zoals iets eerder rust nemen, minder snel jezelf uitschelden of duidelijker zeggen wat je wel en niet kunt.

Als een oefening je juist onrustiger maakt, mag je ermee stoppen of iets anders proberen. En als somberheid, angst of zelfkritiek aanhoudt, erger wordt of dagelijkse dingen moeilijk maakt, hoef je dat niet alleen op te lossen: neem contact op met je huisarts of praktijkondersteuner ggz. Zelfliefde is ook erkennen wanneer je steun van iemand anders nodig hebt.